دكتر لمتون در مورد كشاورزي دزفول مي نويسد:
در حوالي دزفول در زمينهاي آبي غالباً آيش «سربكار» معمول است و زمين را به سه قسمت
تقسيم مي كنند.در يك سوم زمين برنج مي كارند ودر ماه آبان (اكتبر-نوامبر)برداشت مي
كنندوچون در اين هنگام زمين پرآب است نمي توانند بلافاصله دوباره آنرا زراعت
كنند.در دو قسمت ديگر گندم و جو و لوبيا مي كارند.پس از برداشت گندم يا جو دوباره
در يك سوم مجموع زمين به كشت برنج مي پردازند.
در جاي ديگر مي نويسد:
در دزفول محصول عمده باغها مركبات است.معمولاًباغهاي مركبات را اجاره مي
دهند.چنانچه در ديجي (به فتح دال)كه ده اربابي كوچكي است و نزديك دزفول واقع شده در
1949( 1327ش) حق جمع آوري محصول باغ مركباتي كه مساحت آن قريب سه هكتار و به تازگي
زراعت شده بود سالانه به مبلغ 000/9 ريال (تقريباً 529 ليره) اجاره داده شد. باغهاي
كهن را درختاني تناور تر و انبوه تر دارد را به نرخهاي بيشتري اجاره مي دهند و هر
گاه شپش و آفت نباتي بروز مي كند و تراضي طرفين تخفيفي در مال الاجاره داده مي شود.
ميوه فروشها از شهرها مي آيند و ميوه را در محل مي خرند و براي فروش به شهر حمل مي
كنند.
ب: محصولات كشاورزي:
از زمينهاي كشاورزي در دزفول محصولات مختلفي بدست مي آيد، از جمله كشت غلات ،
سبزيجات و مركبات در دزفول رايج مي باشد در كتاب سرزمين و مردم ايران راجع به
محصولات كشاورزي در دزفول چنين آمده است:
گندم، جو، چغندر قند، شبدر، يونجه، شلتوك ، كنجد، ماش،ذرت از محصولات كشاورزي با
اهميت مي باشد نيشكر از پيش از 1000 سال پيش در خوزستان كشت مي شد و اقداماتي كه
اخيراً به عمل آمده طرح كشت و برداشت و تصفيه نيشكر هفت تپه اهميت فراوان و كارخانه
ظرفيت تصفيه بيش از 300 تن نيشكر دارد.
بهترين پرتقال و نارنگي ايران از جمله در دزفول بدست مي آيد . كشت كنف نيز در نواحي
اين شهرستان رواج دارد.
آبهاي دزفول:
رودخانه دز:
دز روخانه اي است كه از كوههاي لرستان سر چشمه مي گيرد، پس از مشروح ساختن دزفول به
شاخه شطيط وارد شده و از طريق شاخه شطيط در حوالي بند قير به كارون ملحق مي گردد.
سد دز:
احداث سد دز به عنوان اولين قدم در تنظيم آب رودخانه ها، به علت امكان ذخيره آب به
مقدار زياد و مشروب بودن سر زمينهاي زراعي خوب و مناسب بودن محل از نظر جلوگيري از
بروز سيل در كارون و دز سفلي برداشته شد.
اين سد به ارتفاع 203 متر بلند ترين سد خاورميانه و ششمين سد مرتفع جهان در 15
كيلومتري شهر دزفول بر روي روخانه دز بنا گرديد كه قادر خواهد بود حدود 4/3 ميليارد
متر مكعب آب را در درياچه اي به وسعت 63 كيلومتر مربع در پشت سد ذخيره سازد و به
مصرف شرب زمينهاي زراعي قديم و جديد برساند، بدين معني كه آب لازم را براي مشروب
ساختن اراضي قديم به مساحت 124800 هكتار كه تا قبل از احداث سد، به طور ناقص آبياري
مي شد و آبياري حدود 35 هزار هكتار از اراضي جديد را تأمين سازد. از اراضي قديم
حدود 33400 هكتار مزارع ديم است كه تحت شرايط محيط 60% درصد آن زير كشت قرار مي
گرفت و به مقدار ناچيزي محصول از قبيل، گندم، جو، لوبيا توليد مي نمود و در تابستان
صد در صد باير مي ماند و 91400 هكتار ديگر را اراضي آبياري شده كم حاصل تشكيل مي
داد كه در تابستان 77% آن زير كشت و 23% در صد باير به جاي مي ماند.
احداث اين سد و تنظيم جريان رودخانه اين امكان را بوجود آورد كه دو رودخانه دز و
كرخه از طريق كانال به طول 8500 متر و عرض 9 متر و ظرفيت 20 متر مكعب در ثانيه بهم
متصل گردد و آب كافي جهت آبياري متجاوز از 30 هزار هكتار از اراضي واقع در منطقه
كرخه تأمين گردد.
عمليات ساختمان سد دز درسال 1336 هجري شمسي شروع و در سال 1341 خاتمه يافته است. سد
ذز با قدرت نصب شده 000/520 كيلو وات ساعت و توليد سالانه 2176 ميليون كيلو وات
ساعت ، اكنون در حال بهره برداري است.
صفحه اصلی
